Thema: Onderzoek

'Kunst en cultuur belangrijk voor brede ontwikkeling van kinderen'

03 september 2013

Bezuinigingen hier, wegvallende subsidies daar. Niet alleen het onderwijs, maar ook de kunstsector heeft het momenteel lastig. Eeke Wervers van het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst stelt echter dat lessen in kunst- en cultuur van groot belang zijn. “De Nederlandse kenniseconomie floreert onder een creatieve samenleving.”

Eeke Wervers werkte ruim zes jaar bij Cultuurnetwerk Nederland, en werkt nu bij het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA). Ze is projectleider bij dit gloednieuwe instituut, dat sinds 1 januari 2013 bestaat. Wervers: “Het LKCA is ontstaan na een fusie tussen Cultuurnetwerk Nederland en Kunstfactor. Cultuurnetwerk Nederland richtte zich op het onderwijs; het was het landelijke expertisecentrum voor cultuureducatie. Kunstfactor was het Sectorinstituut voor de amateurkunst.” Wervers houdt zich voornamelijk bezig met de samenwerking tussen culturele instellingen en het onderwijs. “Vanuit Cultuurnetwerk hebben we jarenlang voor het basisonderwijs, brede scholen, lerarenopleidingen en pabo’s gewerkt. In die projecten werkten we aan de kwaliteit van cultuureducatie, zowel op de pabo als in het basisonderwijs. Een voorbeeld is een project waarbij pabo-studenten met behulp van nieuwe media taallessen gaven aan kinderen in het basisonderwijs. Wij begeleidden het project en zorgden er na afloop voor dat er een beschrijving van het project  op onze website komt, zodat andere pabo's er gebruik van kunnen maken.”

Wervers stelt dat zowel het onderwijsveld als de kunst- en cultuursector momenteel te maken heeft met fikse bezuinigingen. De projectleider van het LKCA vindt dat jammer, omdat kunst en cultuur volgens haar van groot belang zijn in de samenleving. “Kunst en cultuur zijn belangrijk voor de brede ontwikkeling van kinderen. Op brede scholen zie je ook dat het mensen bij elkaar brengt. Bovendien zou de wereld wel heel saai en grijs worden, als kunst en cultuur wegvallen.” 

Cultuureducatie
Lessen in kunst en cultuur zijn volgens Wervers daarom belangrijk. “Nederland is een kenniseconomie. En zoals het ministerie van OCW zelf stelt: een kenniseconomie floreert onder een creatieve samenleving. Aangezien lessen in kunst en cultuur goed zijn voor de creativiteit van kinderen, zouden we hierin moeten investeren, in plaats van op bezuinigen.” Wervers haalt het rapport ‘Art for art’s sake? The impact of arts education’ van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) aan. Dat toont aan dat aantoonbare neveneffecten nauw verbonden zijn met de kunstzinnige vaardigheden die men aanleert: zo leert muziekonderwijs je beter luisteren en dan niet alleen naar muziek. Dramales draagt bij aan verbale vaardigheden en inlevingsvermogen. Beeldende vorming leert je beter te kijken, en niet alleen naar kunstwerken. Ook is het volgens Vincent-Lancrin, één van de onderzoekers, duidelijk dat kunstonderwijs belangrijk is voor de opleiding van creatieve mensen in het bedrijfsleven. 

Open opdrachten
Wervers benadrukt dat de ontwikkeling van creativiteit geen vanzelfsprekend gevolg van kunst- en cultuurlessen is. “De kwaliteit van cultuureducatie speelt een grote rol bij de ontwikkeling van creativiteit. Als het schort aan de kwaliteit van de cultuureducatie zijn de kinderen lekker met hun handen bezig, maar ontwikkelen ze geen creatieve vaardigheden.” Wervers geeft een voorbeeld. “Je ziet nu vaak dat als het Pasen is, alle kinderen dezelfde Paashaas maken. En met Sinterklaas hangen er allemaal dezelfde Zwarte Pieten aan de muur. Dat heeft natuurlijk weinig met creativiteit te maken. De kinderen maken iets wat van tevoren door de juf of meester is bedacht. Ze bedenken niet zelf hoe iets eruit moet zien.” Volgens Wervers kunnen docenten de creativiteit van de kinderen ontwikkelen door open opdrachten te geven. “Bespreek van tevoren met de kinderen een bepaald onderwerp, en geef vervolgens een gerichte opdracht. Geef ze de vrije hand, doe niets voor, maar laat ze zelf aan de slag gaan. Dan kunnen ze zelf keuzes maken en bepalen hoe hun werkstuk er uitziet.”

Kunst en cultuur op brede scholen
Meer nog dan op gewone scholen heeft kunst- en cultuur op brede scholen en integrale kindcentra een plekje verworven. “Veel scholen in Nederland doen iets met kunst en cultuur. Brede scholen lopen hierbij voorop. Ze werken met combinatiefunctionarissen of zetten een samenwerking met een lokaal museum, theater of kunstenaar op.” 

Cultuurnetwerk heeft de afgelopen jaren ingezet op cultuureducatie in de brede school. In het kader van de subsidieregeling Brede school en cultuur van het ministerie van Onderwijs heeft Cultuurnetwerk de afgelopen jaren gezocht naar de beste ideeën en ervaringen omtrent cultuureducatie binnen brede scholen. “Het ministerie stelde tien basisscholen jaarlijks 15.000 euro beschikbaar om cultuureducatie een vaste plaats te geven binnen de brede school. Het LKCA verzamelde de goede ideeën over cultuureducatie en begeleide de uitgekozen projecten. Inmiddels is het project afgerond. Het LKCA heeft een document met tientallen goede voorbeelden van cultuureducatie opgesteld.” Het document ‘Cultuureducatie op brede scholen’ is hier terug te vinden. 

Dorpsschool de Krim
Eén van de goede voorbeelden is dorpsschool de Krim in Hardenberg. Deze brede school wilde toneellessen gebruiken om de taalachterstand van de kinderen te verkleinen en de woordenschat en sociale vaardigheden te vergroten. De school werkte samen met de cultuurcoach van de gemeente Hardenberg, waarbij ze een gezamenlijke visie ontwikkelden. De leerkrachten van de school kregen hierna toneelworkshops bij een dramadocent. “Samen ontwikkelden ze toneellessen om de taalachterstand van de kinderen aan te pakken,” zegt Wervers. “Deze lessen werden tijdens schooltijd gegeven. De kinderen kregen bijvoorbeeld lessen over gevoelens. Die konden ze weer gebruiken tijdens het toneelspelen. De kinderen die de dramalessen leuk vonden, sloten aan bij jeugdrevue, die speciaal voor dit project werd opgericht. Uiteindelijk hebben zo’n twintig leerlingen dat gedaan. Zij vormen de Krimse Jeugdrevue, een jeugdafdeling bij de plaatselijke toneelvereniging die nog steeds bestaat .” 

Zorgboerderij
Een andere brede school, Noorderlicht in Wijchen, zocht samenwerking met de plaatselijke zorgboerderij De Hagert, milieu-educatief centrum Het Dijkmagazijn en kunstenaar Lotte van Campen. De school wilde dat de kinderen ervaring opdeden met authentiek leren en bracht samen met Van Campen een bezoek aan De Hagert. De vragen die het bezoek aan De Hagert bij de kinderen opriepen, werden leidraad voor de activiteiten die ze onder begeleiding van Van Campen ondernamen. Samen met de kunstenares bedachten de kinderen oplossingen voor praktische problemen op De Hagert. De oplossingen moesten natuurlijk kunstzinnig en natuurlijk zijn. 

10,90-gelden
Uiteraard zijn er in Nederland nog vele andere goede initiatieven op het gebied van kunst- en cultuureducatie. De subsidieregeling ‘Brede school en cultuureducatie’ is echter helaas gestopt. Maar iedere school kan voor cultuureducatie aanspraak maken op de zogenoemde 10,90-gelden. Het ministerie stelt 10,90 euro per leerling beschikbaar voor cultuureducatie. De scholen moeten wel verantwoorden wat ze met het geld doen. 

Delen:

javhide.com sexsut.com