‘De helft van het jeugdzorggeld kan naar de wijken toe'

3 augustus 2006

Hij is nooit te beroerd voor een onconventioneel standpunt. Vraag pedagoog Jo Hermanns naar de brede school, en de onverwachte adviezen vliegen je dus om de oren: richt je brede school vooral níet alleen op kinderen met achterstanden. En doe nooit, maar dan ook nooit iets aan vechtsporten.

Jo Hermanns is deeltijdhoogleraar pedagogiek aan de universiteit van Amsterdam, maar hij is geen wetenschapper die in een ivoren toren theorieën verzint. Hermanns staat liever met zijn voeten in de klei. Zo stond hij als adviseur aan de wieg van de Eindhovense brede scholen (SPIL-centra), en geeft hij graag zijn mening over het jeugdbeleid. Soms lijken de opvattingen open deuren: ‘Gebruik geen methodieken waarvan je niet weet of ze werken'; soms ook, zijn ze absoluut verrassend. “Schrijf dit op”, zegt hij halverwege het gesprek, “geen enkele brede school zou nooit, maar dan ook nooit meer iets aan vechtsporten moeten doen. Uit Noors onderzoek is gebleken dat zelfs de braafste kinderen er agressief van worden.”

Niet meer alleen
We praten over de brede school, de jeugdzorg, en opvoeden thuis. Hermanns ziet die drie ‘instituten' als drie kanten van een pedagogische driehoek, die samen zorg en opvoeding voor hun rekening nemen. “Over vijf of tien jaar”, zegt hij, “zullen die drie verweven zijn. In het uitgebreide consultatiebureau, of ouder-kindcentrum, krijgen gezinnen opvoedingsondersteuning. Als er problemen zijn kan de brede school die signaleren en doorverwijzen naar het consultatiebureau. En dankzij het elektronisch dossier weet iedereen wie zich verder met een gezin bemoeit. Ouders willen nu al niet meer in hun eentje opvoeden. Gezinnen zijn ook breder geworden. Wat niet betekent dat opvoeden tegenwoordig moeilijker is. Mijn moeder had het óók zwaar. Opvoeden is nu juist leuker. We gaan op een gelijkwaardiger basis met kinderen om, de generatiekloof is weg.”

Savannah
Wat wél zorgt voor problemen, is het verschil tussen de achterblijvers en de meerderheid. Dat verschil wordt groter. “Met het overgrote deel van de Nederlandse kinderen gaat het hartstikke goed. Beter dan ooit. Maar de groep met een achterstand loopt steeds verder achter. Voor die gezinnen geldt al dat moois waar we het net over hadden niet. Dáár gaat het soms fout, ondanks de onvoorstelbare hoeveelheid hulpverlening die er in Nederland is.”
Gelukkig is er de laatste tijd wel steeds meer aandacht voor de aanpak van het probleem. Dankzij een aantal trieste gebeurtenissen, zoals de moord op de peuter Savannah. “Een reportage over een ouderkindcentrum in Apeldoorn begon met beelden van haar grafje. Dramatisch? Ja, maar het werkt wel. Iedereen is er nu van overtuigd dat er in de jeugdzorg moet worden samengewerkt. En dat het een vak is: vroegtijdig problemen signaleren.”

Inrichtingen dicht
“Als ik minister van jeugdzaken was, zette ik daarom al mijn kaarten op die brede consultatiebureaus en de brede scholen. Dan kan de helft van de internaten en jeugdinrichtingen dicht. 83% van de crimineeltjes is binnen drie jaar recidivist! Het bij elkaar zetten van probleemgevallen werkt altijd averechts.” De hulp verplaatsen naar de wijkcentra is nog goedkoper ook, denkt Hermanns, en ontslagen hoeven er niet te vallen: de deskundigen kunnen direct aan het werk in de brede consultatiebureaus. Waar ze onmiddellijk moeten overschakelen op een evidence based aanpak: alleen doen wat bewezen heeft te werken.
Is de brede school eigenlijk evidence based? Volgens Hermanns wel. “Het nut van het geheel is misschien moeilijk te onderzoeken, maar de onderdelen wel. Je kunt meten of kinderen van bepaalde activiteiten socialer worden. Het effect van sport kun je meten – kijk maar naar dat onderzoek over vechtsporten op school. Wat je nu met de invoering van de verplichte kinderopvang op school weleens hoort, is dat het niet goed zou zijn voor kinderen om de hele dag bezig gehouden te worden. Onderzoek wijst dat niet uit. Wel moet er voor elk kind een aanbod op maat zijn.”

Zachte apartheid
In Hermanns opvoedkundige driehoek speelt de brede school dus een belangrijke rol. Maar de brede school moet dan wel echt breed zijn, ook wat doelgroepen betreft: “Wat je nooit mag doen, is de brede school enten op de probleemgevallen. Je lokt dan zelf een tweedeling uit. Onderzoek bewijst dat. Het effect van VVE-programma's staat haaks op de goede bedoelingen. Als de peuterspeelzaal gemengd is begonnen, zorgt de VVE er in rap tempo voor dat die zwart wordt. Blanke kindertjes worden voor de programma's niet eens uitgenodigd. Als je doel achterstandbestrijding is, krijg je die populatie in je school. Dat is dus funest. Zachte apartheid, heb ik het wel genoemd. Richt je brede school dus vooral níet alleen op kinderen met achterstanden. Laat haar op zijn minst een afspiegeling zijn van de wijk. Zorg dat er één programma is voor allemaal, en geef de kinderen die dat nodig hebben iets extra's. Dat vinden kinderen zelf prima. Achterstanden bestrijden is hartstikke moeilijk, maar mag best een doel zijn, als het maar onderdeel van een groter doel is: kinderen samen laten opgroeien.”

Meer lezen: Jo Hermanns schreef met Inge Sleeboom een boekje over zijn methodiek voor een ‘klantonderzoek': Sleeboom, I. & Hermanns, J. (2006). De vraaganalyse. Methodiekbeschrijving voor het betrekken van ouders, kinderen en jongeren bij de ontwikkeling van het jeugdbeleid. Eindhoven: SPIL Eidnhoven. Bestel bij: SPIL-Eindhoven@fontys.nl.

Hermanns schrijft ook geregeld in het tijdschrift Kind en Adolescent, hier bijv. over de brede school.

Jo Hermanns over opvoeden in de breedte

Nieuw boekje

3 augustus 2006

Een nieuw praktisch boekje! Als hulp en inspiratiebron. Over werken aan en in een kindcentrum. Juist voor hen die dagelijks werken voor kinderen.
Bestel het hier.

Nieuws op {Breed}

3 augustus 2006

Columns van Job

3 augustus 2006

17 oktober 2017
06 september 2017

Op de kaart

3 augustus 2006

kaart van alle Brede Scholen en IKC's. Staat u er al bij?

Twitter (breed}!

Nieuwsbrief

3 augustus 2006

{Breed}, tweewekelijks in uw mailbox! U kunt zich hier aanmelden.

javhide.com sexsut.com